Sözlük

Sitede geçen İbranice ve Aramice terimlerin kısa açıklamaları.

Ein Sofאֵין סוֹף

"Sonsuz, sınırsız". Kabalada Hashem'in kavranamaz, tanımlanamaz özü.

Elokimאֱלֹקִים

Elohim isminin, dua ve Tora okuması dışında saygı gereği "h" yerine "k" ile söylenen ve yazılan biçimi. Hashem'in adalet (din) niteliğini ifade eder.

Gematriaגִּימַטְרִיָּה

İbranice harflerin sayı değerleri üzerinden kelimeler arasında anlam bağları kuran yorum yöntemi.

Haftaraהַפְטָרָה

Peraşadan sonra Peygamberler kitaplarından okunan, konuyla bağlantılı bölüm.

Hakadoş Baruh Huהַקָּדוֹשׁ בָּרוּךְ הוּא

"Kutsal Olan, mübarek olsun." Rabbani literatürde Hashem için en sık kullanılan saygı ifadesi; kısaltması הקב״ה.

Halahaהֲלָכָה

"Yol, yürüyüş". Yahudi hukuku; gündelik hayatın nasıl yaşanacağını belirleyen kurallar bütünü.

Halep Kodeksiכֶּתֶר אֲרַם צוֹבָא

Keter Aram Tsova. 10. yüzyılda Taberiye'de Ben Aşer tarafından noktalanan, Rambam'ın Tora kitabı yazımında esas aldığı en güvenilir Masora el yazması.

Hashemהַשֵּׁם

"İsim". Yaratıcı'nın dört harfli kutsal ismi (י-ה-ו-ה) boşuna anılmasın diye gündelik konuşmada ve yazıda "Hashem" denir. Dua ve Tora okumasında bu isim "Adonay" diye okunur.

Havdalaהַבְדָּלָה

Şabat'ın çıkışında kutsal zamanla gündelik zamanı ayıran tören.

Kabalaקַבָּלָה

Kelime anlamı "kabul etme, alma". Hashem'in doğasını, yaratılışı ve insanın ruhsal yolculuğunu inceleyen Yahudi mistik geleneği.

Kaşerכָּשֵׁר

Yahudi beslenme kurallarına uygun olan.

Kavanaכַּוָּנָה

Dua ve ibadette niyet, yöneliş ve iç odaklanma.

Kiduşקִדּוּשׁ

Şabat ve bayramların başında şarap üzerine okunan kutsama duası.

Ladinoלאדינו

Judeo-İspanyolca. Osmanlı topraklarına yerleşen Sefarad Yahudilerinin konuştuğu dil; Türkiye Yahudi mirasının önemli bir parçası.

Masoraמָסוֹרָה

Tanah metninin harf harf, hareke ve okuma işaretleriyle nesilden nesile aktarılan doğru biçimi ve bunu koruyan not geleneği.

Me'am Loezמעם לועז

Rabi Yaakov Kuli'nin 1730'da İstanbul'da başlattığı, Ladino dilinde yazılmış ünlü Tora yorumu.

Midraşמִדְרָשׁ

Kutsal metinleri yorumlayan, hikâye ve öğretilerle açıklayan klasik yorum geleneği.

Mişnaמִשְׁנָה

Sözlü geleneğin MS 200 civarında Rabi Yeuda Hanasi tarafından yazıya geçirilen ilk derlemesi.

Mitsvaמִצְוָה

Buyruk, emir. Gelenekte Tora'da 613 mitsva bulunduğu kabul edilir. Halk dilinde iyi iş anlamında da kullanılır.

Onkelosאֻנְקְלוֹס

Tora'nın Aramice tercümesi (Targum). Talmud'a göre Onkelos ha-Ger tarafından hazırlanmıştır; haftalık peraşa ile birlikte okunması gelenektir.

Peraşaפָּרָשָׁה

Tora'nın her Şabat sinagogda okunan haftalık bölümü. Yıl boyunca 54 peraşa okunur.

Raşiרַשִׁ״י

Rabi Şelomo Yitshaki (1040–1105). Tora ve Talmud'un en temel yorumcusu; yorumu her Humaş baskısında metnin yanında yer alır.

Ribono Şel Olamרִבּוֹנוֹ שֶׁל עוֹלָם

"Evrenin Efendisi." Dualarda ve kişisel yakarışlarda Hashem'e hitap biçimi.

Sefer Yetsiraסֵפֶר יְצִירָה

"Yaratılış Kitabı". Dünyanın on sefira ve yirmi iki harf aracılığıyla yaratıldığını anlatan erken dönem mistik metin.

Sefirotסְפִירוֹת

Kabalada Hashem'in dünyaya yansıyan on niteliği veya ışık kanalı. Tekili sefira.

Sidurסִדּוּר

Günlük ve Şabat dualarını içeren dua kitabı.

Simhat Toraשִׂמְחַת תּוֹרָה

"Tora'nın sevinci". Yıllık Tora okumasının bitirilip yeniden başlandığı bayram.

Sukotסֻכּוֹת

Çadırlar bayramı; çölde geçen kırk yılın anısına yedi gün boyunca suka adı verilen geçici kulübelerde oturulur.

Şabatשַׁבָּת

Cuma gün batımından Cumartesi akşamına kadar süren haftalık dinlenme ve kutsallık günü.

Şehinaשְׁכִינָה

Hashem'in dünyadaki varlığı ve yakınlığı. Kabalada Malhut sefirası ile özdeşleştirilir.

Talmudתַּלְמוּד

Mişna ve onun üzerine yapılan tartışmalardan (Gemara) oluşan büyük eser. Babil ve Yeruşalayim olmak üzere iki Talmud vardır.

Tanahתַּנַ״ךְ

Tora, Neviim (Peygamberler) ve Ketuvim (Yazılar) kelimelerinin baş harflerinden oluşan, İbrani Kutsal Kitabı'nın adı.

Teşuvaתְּשׁוּבָה

"Dönüş". Tövbe; insanın hatasını fark edip özüne ve Hashem'e dönmesi.

Tikunתִּקּוּן

"Onarım, düzeltme". Dünyanın ve ruhun bütünlüğe kavuşturulması. Tikun olam: dünyayı onarmak.

Toraתּוֹרָה

Öğreti, yol gösterme. Dar anlamda Musa'nın beş kitabı; geniş anlamda yazılı ve sözlü Yahudi öğretisinin tamamı.

Tsimtsumצִמְצוּם

"Daralma, çekilme". Ari'nin öğretisinde, Hashem'in dünyaya yer açmak için kendi ışığını geri çekmesi.

Zoharזֹהַר

"Parıltı". Kabalanın temel eseri; Tora üzerine Aramice yazılmış mistik yorum. Geleneksel olarak Rabi Şimon bar Yohay'a atfedilir.